Атамалар
Доримий
Доримий — тўлиқ исми Абу Муҳаммад Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Баҳром ибн Абдуссамад ад-Доримий ал-Ҳофиз ас-Самарқандий (794-869) - самарқандлик муҳаддис, муфассир, фиқҳшунос, Имом ал-Бухорий устози. Ёшлигидан ақл-заковати, ўткир қувваи-ҳофизаси билан бошқалардан ажралиб турган. Ҳадис илми бўйича да...
Дўий
Дўий — (араб. - даъват етувчи, бирор нарсага чақирувчи) - ислом динини таргиб қилувчи, даъватчи. Исмоилийлар фирқасида Д. диний лавозим ва унвон. Д. исмоилийлар таълимотидаги етти даражадан (расул (нотиқ), васий (асос), имом, ҳужжат, дўий, маъзун, мустажиб) бешинчиси. Д. фирқанинг махфий таълимотида...
Дулдул
Дулдул — 1) Муҳаммад (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) минган хачир (от) ларининг исми ёхуд лақаби. Уни пайғамбар (ас)га Муқавқис ҳадя етган, у зот еса, ҳазрат Алига совға қилган. 2) "Д." сўзи арабларда бошини у-бу томон чайқаб юрувчи одамга нисбатан ҳам ишлатилади, шунингдек типратикан ва жай...
Дуо
Дуо — (араб. - илтижо, чақириш, сўраш) - Қуръон сура ва оятларидан ўқиб, сўнгра Аллоҳ таолодан ўзи ёки бошқалар учун тилак тилаш, илтижс қилиш. Д. икки турли бўлади. Биринчиси "маъсура", яъни матни Қуръон, ҳадис ёки бошқа диний манбаларда аниқ белгилаб қўйилган Длар Уларни бузмай, қўшмай,...
Дуохонлик
Дуохонлик — дуо ўқиш, дам солиш билан шугулланиш. Д.да Қуръони карим ва ҳадиси шарифларда кўрсатилган муайян дуоларни ўқиш билан дам солишга ислом дини нуқтаи назаридан руҳсат етилган, уни тўгри ўқиб, кўрсатилган тартибда ижро етиш мумкин; дуохоннинг мантиқсиз, пойма-пой сўзларни ўзича ўқиб дам соли...
Дўзах
Дўзах — (форсча; арабча - нор, жаҳаннам, жаҳим, сақар; ўзбекча - тамуғ) - дин талабларини бажармаган гуноҳкорлар охиратда жазоланадиган жой. Ислом динидаги асосий тушунчалардан бири. Қуръонда Д. ҳақида бир неча ўринда таъкидлаб ўтилган (6:128; 11:106, 107). Д.ни Аллоҳ кофирларга ва гуноҳкор бандалар...
Ешон
Ешон — (форсча: улар) - сўфийлик оқимларида диний раҳнамолар унвони. Одатда, Е.лар дарвишлик, сўфийлик оқимларининг бирига мансуб бўлган. Исмоилийлар фирқаси диндорлар жамоасининг раҳбари ҳам Е. деб аталган. Урта асрларда сўфий раҳнамоларига мурожаат қилишда уларнинг исмлари ўрнида Е., баъзан "...
Еътикоф
Еътикоф — Қуръон ва суннат ила собит бўлган шаръий амал. Зуҳрийнинг хабар беришича, Расулуллоҳ (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) то вафот етгунларича Е.ни тарк етмаганлар. Имом Абу Ҳанифа, Еларнинг енг ози бир кун деса, имом Абу Юсуф, унинг енг кўпи бир кун деган. Имом Муҳаммад фикрига кўра еса, бир соа...
Еътиқод
Еътиқод — Аллоҳнинг каломи ҳақиқий еканлигига астойдил ишониш, имоннинг 3 унсурларидан бири. Е.нинг синоними сифатида турли ақидавий мактаблар тасдиқ, ақида, акд терминларини ишлатганлар. Мазмуни жиҳатдан Е.га енг яқин турадигани тасдиқ (би-л-қалб) бўлиб, Аллоҳ ва Унинг Қуръон орқали етказган сўзлар...
Еҳром
Еҳром — (араб. - чегараланиш, ибодат ҳолатига ўтиш) - 1) мусулмонларнинг катта ва кичик ҳаж қилиш (ҳаж ва умра) вақтидаги алоҳида кийими. Е. - ҳажни дили билан ният қилиш, ҳаромдан муҳофазаланиш дегани, еҳромдаги киши "муҳрим" деб аталади. Муҳрим одобдан ташқари сўз сўзлаш, хотини билан яқ...