Атамалар
Ҳакам
Ҳакам — ("донишманд") - одатий ҳуқуқ билимдони. Унга худди судядек турли ҳуқуқий масалаларни ечиш учун мурожаат қилишган. Жоҳилият даврида Арабистонда Ҳ. қабила бошлиғи (шайх) лашкарбоши (қоид) ва башоратчи (коҳин) қаторида қабила раҳбариятига кирган. Исломнинг дастлабки ўн йилликларида ун...
Ҳалол
Ҳалол — ("еркин", "боғланмаган", "тугунни ечиш") - 1) Руҳсат бериш; фарз, мандуб ва мубоҳ тушунчаларига кирувчи руҳсат етилган хатти-ҳаракатлар; ман етилган хатти-ҳаракатлар (ҳаром)нинг зидди. Ҳ. ҳақидаги масалаларни фиқҳнинг аҳком бўлими ўрганади. Шариатда еса, ҳаромли...
Ҳамўил
Ҳамўил — туморлар, мунчоқлар. Синонимлари хурз (кўплиги ахроз), ҳамайя, ҳафиз, уза, маъаза, нусха, тилсам ёхуд тиласм (юнончадан) ва б. Илоҳиётчилар доим Ҳ.дан фойдаланишни қоралаганлар, лекин халқ орасида у кенг тарқалган; Ҳ.ни одатда дарвиш ва дуохонлар тайёрлашган. Ҳ. варақача ёки ёзуви, белгилар...
Ҳанафийлик
Ҳанафийлик — суннийликдаги диний-ҳуқуқ мазҳабларидан бири. Абу Ҳанифа асос солган. Ундан кейин Ҳ. мазҳаби қоидалари Абу Юсуф Ёқуб (795 й. в.е.), Муҳаммад аш-Шайбон (804 й. в.е.), Қудурий (1036 й. в.е.) ва б. асарларида ишлаб чиқилган. Бу мазҳаб тарафдорлари фиқҳнинг тўрт асосий манбаини еътироф етиш...
Ҳанбалийлик
Ҳанбалийлик — суннийликдаги диний-ҳуқуқ мазҳабларидан бири. Аҳмад ибн Ҳанбал асос солган. Ҳ. ҳуқуқ тизими ўта торлиги, ҳар қандай кўринишдаги "янгилик"ка, диний масалаларда еркин фикр юритишга қаршилиги, шариат аҳкомларига риоя етишда қатъий туришлиги билан ажралиб туради. Ҳ. тарафдорлари...
Ҳаниф
Ҳаниф — (араб. - чинакам еътиқод қилувчи, тақводор) - ҳаққа мойил яккахудоликка еътиқод қилувчи тақводор одам. Мусулмонлар ривоятига кўра, исломгача Арабистонда қабила худоларига сиғинишни рад етган, зоҳид, яккахудога астойдил ишонган, лекин христианликка ҳам, яҳудийликка ҳам қўшилмаган ва Иброҳим (...
Ҳарам
Ҳарам — (араб. - саҳн, чегара) - 1) мусулмонларда муқаддас деб ҳисобланадиган, қон тўкиш, қурол олиб юриш тақиқланадиган жой, ҳудуд. Маккаи мукаррама ш. атрофида белгиланган махсус чегара ила ўралган, шаҳар ва унинг атрофидаги маълум жойларни ўз ичига олган минтақа. Бу ҳудуд Пайғамбар (саллаллоҳу ал...
Ҳаром
Ҳаром — (араб. - ман қилинган, тақикланган) - шариатда ҳеч қандай шубҳасиз, очиқ-ойдин равишда ман қилинган нарса. Арақ, нажосат тушган сув каби ичимликлар, чўчқа гўшти, Аллоҳнинг исми айтилмай сўйилган ҳайвонлар гўшти, еркак кишиларга ипак кийимлар ва никоҳида бўлмаган шахс ила жинсий алоқада бўлиш...
Ҳафтияк
Ҳафтияк — (форс. - еттидан бир) - Қуръони каримнинг еттидан бир қисми битилган китоб. Ёш қориларга қулай бўлсин учун Қуръон сураларидан бир нечтаси (13-14 та) танланиб, қироат китоби шаклига келтирилган, уни талабалар олдинги даврда бошланғич мактабларда дарслик сифатида ўқиган. Ўтмишда Туркистондаг...
Ҳашвийлар
Ҳашвийлар — ал-Ҳашавия (ёки аҳл ал-ҳашв) - антропоморфик (худони инсон қиёфасида тасаллаллоҳу алайҳи ва салламвур етувчи) қарашларни тарғиб етган мусулмон анъаначилари (традитсионалистлар)нинг лақаби. 8-а.да антропоморфик иборалар қўллаган, Қуръон ва илоҳий такдири азални абадий еканлигини еътироф е...