Атамалар
Ашъарийлар
Ашъарийлар — каломнинг асосий йўналишларидан бири - Ашъарий мактаби тарафдорлари. Боқилоний (1013 й. в.е.), ибн Фурқ (1015 й. в.е.), Абу Ишоқ Исфарўиний (1027 й в.е.), Абдул Қоҳир Бағдодий (1037 й. в.е.), Жувайний (1085 й. в.е.), Шаҳристоний (1153 й. в.е.) ва Фахриддин Розий (1209 й. в.е.) таниқли в...
Аълам
Аълам — (араб. - билағон, енг олим) - диний-ҳуқуқий масалалар юзасидан фикр берувчи диний амалдор. Одатда, муфтилар тузган фатво А. муҳр босгач, кучга кирган ва қозилар ўша ҳужжат асосида ҳукм чиқарган. Бухоро хонлиги даврида ҳар бир қози ёнида А. мансаби бўлган.
Аъроф
Аъроф — (араб. тўсиқлар) - ислом манбаларида, хусусан, Қуръонда таърифланган жаннат билан дўзах ўртасидаги баландлик жой - девортўсиқ. Ўзбек тилида А. ўрнида одатда Арасот истилоҳи ишлатилади. Ислом ақидасига кўра, қиёмат куни жаннатга ҳам, дўзахга ҳам тушмай ўртада қоладиган одамлар А.да турадилар....
Ақд
Ақд — (синонимлари ижоб, қабул, қубул, сиға) - битим, шартнома. Исломдаги А. меъёрлари жоҳилият ва Рим-Византия ҳуқуқий тасаллаллоҳу алайҳи ва салламвурларига бориб тақалади. Қуръони каримда А. -қасам билан мустаҳкамланган битим. Фиқҳда А. - ўзаро мажбуриятлар ҳақидаги икки ёки кўп томонлама шартном...
Ақида
Ақида — (араб. "ақд" - бир нарсани иккинчисига маҳкам боғлаш; кўпликда -ақоид) - балоғатга етган киши еътиқод қилиши, имон келтириши, ислом динининг заруратлари шаклида тасдиқ қилиши, қалбига маҳкам боғлаб олиб ундан ажралиши мумкин бўлмаган шаръий еътиқодий ҳукмлар. Инсоннинг икки дунёдаг...
Ақиқа
Ақиқа — (араб. - "чақалоқ сочини олиш, қурбонлик сўйиш") - мусулмон оилаларида янги туғилган болага исм қўйиш ва "қорин сочи" (боланинг туғилгандаги сочи)га қайчи уриш билан боғлиқ одат. Жоҳилият давридаги турли маъбуд ва маъбудаларга атаб қилинадиган курбонликлар ўрнига мусулмон...
Ақл
Ақл — (араб. - онг) - инсондаги англаш ва тафаккур қилиш хусусияти. Исломда А. Аллоҳнинг енг улуғ неъматларидан саналади ва диний мажбуриятларнинг диндор зиммасига юкланиши учун А.нинг расо бўлиши шарт қилинади. А. икки хил бўлади, бири - туғма А., иккинчиси касбий, яъни билим ва тажриба асосида рив...
Аҳд
Аҳд — қасам билан берилган ваъда, топшириқ, сўз бериш, шартнома, аҳду паймон. Қуръонда А. Аллоҳнинг ўз бандаларига берган ваъдаси ва бандаларининг Аллоҳ олдидаги илтижо ва аҳду паймонларини билдирувчи барқарор тушунча. А. бир-бирини ҳимоя етиш, ҳомийлик кўрсатиш, қўшничилик, иттифоқ тузиш ва шу каби...
Аҳком
Аҳком — (араб. ҳукмнинг кўплиги) -исломдаги тушунча. Шаръий А. саккизта -фарз, вожиб, суннат, мустаҳаб, мубоҳ, ҳаром, макруҳ, мустакраҳ. Булардан ташқари яна одоб, мандуб, фазилат, нафл, тававву’ кабилар бор, уларнинг ҳаммаси бир гап, қилса саллаллоҳу алайҳи ва салламоб бўлади, қилмаса маломати йўқ....
Аҳмадия
Аҳмадия — 19-а. охирида Ҳиндистонда вужудга келган диний ҳаракат. Мирза Рулом Аҳмад Кодиёний (1835-1908) асос солган. У 19-а.нинг 70-й.ларида Панжоб мусулмонлари ўртасида йирик уламо ва авлиё сифатида ном чиқарган. Ислом тарихи ва илоҳиёт бўйича бир неча асар ёзган. 1891 й.да "Анжумани Аҳмадия&...